बरसी

ब्रश से उलझी हैं लटें,
मुझ से तुम्हारी याद भी,
बिंदी तुम्हारी आईने पर
-एक साल के बाद भी!

रात का सन्नाटा
पंखे की घरघराहट में कटता है,
अकेला मेरा मन-
बिस्तर के कोने में सिमटता है.

तुम्हारी पुकार के बजाय
अलार्म से सुबह चलती है,
अकेला टोस्ट जलता है,
अकेली कॉफ़ी उबलती है.

बिछड़े हैं हम एक साल से,
रूह मेरी तरसी है,
तुम्हारी यादों के संग बरखा,
तुम्हारी बरसी पर बरसी है...

-Yogesh.
(9th September, 2005)

याद...

"तुम्हें याद हैं?

मरीन ड्राईव का किनारा, सोना घुलती लहरें,
अरमानों की उड़ान पर लज्जा के पहरे...

मुझे याद है...

तुम्हारी मांग भरता किरणों का रंग सुनहरा,
माथे पर मेरे बंधा-तुम्हारी ज़ुल्फ़ों का सेहरा...

तुम्हें याद है?

अपने अपने दफ़्तर, अपनी अपनी लोकल
-इन सब के बीच चुराए फ़ुरसत के वह पल!

मुझे याद है.. तुम्हें हो न हो...

डॉक्टरों की ख़ामोशी, ICU की गंध,
तुम्हारे कफ़न-मेरे चेहरे का एक जैसा रंग...

अब तो यही याद है...

मरीन ड्राईव का किनारा, यादें सिसकती हुईं,
लहरों से पैरों तले रेती खिसकती हुई..."

-Yogesh.
25th August, 2005

Mixed blessings

The theft of my cellphone was a classic example of mixed blessings. I confess, I'm feeling lost-hopeless and 'oh!just-not-like-myself'. I feel like a hunter without his weapon in this concrete jungle. It indeed was a foolproof weapon when it came to give signals to friends, talk to near and dear ones from places like a toilet seat or a mountain top, and talk to 'no one' when it came to avoiding unwanted people standing right under my nose! :)

The trip to the police station was a new lesson in temper management. It taught me that the suspects and the complainants just differ by the number of insults they're fired at. "We'll decide later who was the most careless slob, but let's first complete the formalities to block the SIM card, lest it gets misused" was what I spoke when I should have said, "I agree I should have been wide awake in the dawn with a bouquet for the thief, trying to dissuade him in the least violent way. (BUT FOR NOW, REGISTER MY COMPLAINT, PANDU!!)"

I was deeply touched by the compassion and the naïvetté of the theif who didn't slit our throats to facilitate his cause, and failed to value the laptop which was lying in that very room. The guy needs to be more gizmo savvy. Better luck next time!

"243 contacts, including two dozens of celebrity numbers, two police officers, two gifted musicians and a divine arranger, and so many other friends!! How do I go around finding these numbers again?"

"Ama chhod na yaar!! How many of these ACTUALLY mattered to you? Wasn't it you who grudgingly saved some of these numbers just to wish greetings, formal announcements and occasional Hi-how-are-you garnishings of formal-yet-as-informal-as-possible conversations? 'Networking', as the world calls it? You've got a ready excuse to 'make a new start' with some of these!"

Fortunately, I have two dozens of numbers on the tip of my tongue, numbers of people who matter the most. Blood relations, my immediate boss, best friends, who have given me a LOT in life, and who will rush at my call at any hour! Effectively, I've lost just a handset.

A handset that was programmed in Hindi! Would the thief even understand that 'Kunjipatal sakriya' meant 'Keypad active' ? Let alone navigating through the Hindi 'Meenu' to reach the 'Bhasha vikalp' to 'Chayan karein' the laguage option of English? A handset that rang self composed ringtones!

The only memories that remain of the phone are the ringtones of the Hindi-Marathi oldies that my mom got tailor made for her phone.

But well, these can be created again as the ringtones, the 'dearest' numbers lie on the SIM card of my heart, which can't be stolen. There's a lifetime to rebuild the lost contacts and be a 'contact' myself. The phone just left showing me a long way to be walked! What I'll really miss is the text messages that fueled me through trying and lonely moments reminding me that I'm worth being loved, again and again! :( : :)

So, though the decibels around me have fallen, I can live a few happy days without worrying about the RADIATION cardiac muscles, sperm count, and whatever is left of my brain cells!

The cherry on the cake was a trek to Lohgad, amidst pristine natural beauty and natural sounds. I heard the sweetest chirping ever. Surprised by it's close distance, I turned at the source of the chirp, which was the Nokia 6600 of a fellow trekker! Welcome back to the world!

:)

Yogesh.

Happy Birthday...

काल माझ्या बाळाचा पहिला वाढदिवस झाला.

ती 'झाली' तेव्हां अतीशय बिकट अवस्थेत होती. जगते की मरते अशा अवस्थेत. इतक्या लहान वयात (?) रिक्षाने धडक दिल्यावर एखादं बाळ जगतं हाच चमत्कार होता. डाव्या डोळ्याचा जवळजवळ निकाल लागल्यामुळे २ महिन्यांचं ते बाळ उजवीकडून येणार्‍या एकमेव कवडशाकडे वळायचं. एकाच ठिकाणी गोलगोल फिरायचं. बसवेना... बसल्यावर उठवेना. मग उठताना अधू होऊन जड झालेलं डावं शरीर रेटत-रेटत दम लागे. ह्या थकव्याने उठताच घेरी येऊन परत धुपकन तिथेच आडवी. मग तिला पडल्यापडल्याच भरवणं चाले. पाऊस सोसेना म्हणून ब्लॅन्केटमध्ये गुरगुटून झोपायची. जरा धुगधुगी आली, की उजवा डोळा उघडून कण्हत कण्हत आजूबाजूला कोण आहे ते पहायची. आज्जी असल्या तर त्यांना 'ऊंऽऽऽ ऊंऽऽऽ' करून हाका मारायची.

रात्री कधीतरी अण्णा (घरमालक) थोपटून जायचे, तिचं मऊ अंग हाताखाली घेऊन तिला कधी मी 'रेकी' देत असे. रात्री एकट्याने कधी दुखणं असह्य झालं तर आवाज काढून रडे. मग खाली येऊन तिला थोपटलं की हळूहळू आवाज कमी होत होत ती गाढ झोपत असे.

हळूहळू अण्णांनी पाजलेल्या multivitamins ना, आज्जींच्या अंगार्‍यांना, लोकांच्या प्रेमळ थापट्यांना गुण आला, आणि बाळ आपल्या चारी पायांवर उभं रहायला धजावू लागलं!! शेपटाची, डोळ्यांची आणि उत्साहाची दिशा अजून खालचीच होती, पण आता आपल्याच शी-शूत न झोपण्याइतकी हालचाल तिला परवडत होती.

अजून नीट चालण्याचीच अडचण होती, कारण डाव्या डोळ्याने दिसत नसल्याने डावीकडच्या टेबल-खुर्च्या-कठड्यांवर पिंटी हमखास आपटायची. मग पुन्हा उजवीकडे गोलगोल फिरणं...

पण तिच्या गोडव्याची भुरळ फक्त माणसांनाच नाही, तर तिच्या 'जातवाल्यांनाही' पडायची. 'पांडोबा' गेली दहा वर्ष आमच्या घरमालकांच्या घराची इमानेइतबारे राखण करत आहेत. त्यांच्या वयाचा मुलाहिजा करावाच लागतो. भाडेकरू मुलांनी त्यांना ओलांडून जाऊ नये, वळसा घालावा, किंवा त्यांच्या उठण्याची वाट पहावी. त्याच्या थाळीत प्रत्यक्ष अण्णांनी हात घातला तरी पांडू गुरगुरून आपलं मत कळवतो!! अशा 'एव्हढ्या एव्हढ्या' पांडूच्या ताटात ते ओंजळभर पिल्लू हक्काने जिभली फिरवताना पाहून आमचं नसलेलं शेपूट पायात जात असे!

पण तो अपघाताचा लकवा हळूहळू गेला. दोन्ही डोळ्यांनी दिसू लागलं!! बोबडं भुंकणं आता गल्लीच्या टोकापर्यंत ऐकू जाऊ लागलं. नव्या आलेल्या दातांनी कुरतडण्याचा छंद पैदा केला. अशा तंद्रीत तिला हाक मारली, तर उत्तरादाखल 'औपचारिकता' म्हणून शेपूट हलवून-एखादं लहान मूल लॉलीपॉप चघळतं असल्या तन्मयतेने पुढ्यातली चप्पल कुरतडत बसायची.

अण्णांच्या घरी मांजरं पण होती. त्यामुळे पिंटी-पांडूंना मांजरांचं वावडं नव्हतं!! पिंटी अंगणात नसली, तर खुशाल समजावं, पिंटीताई आतल्या खोलीत मांजरादेखत तिच्या पिल्लांशी खेळत असाव्यात. (धर्मबुडवी फक्त माणसंच नसतात!!)

पण ६-८ महिन्यांनी एके दिवशी 'चि. पिंटी' ची 'कु. पिंटी' झाली. रात्री अवेळी भुंकणार्‍या 'जावयांची' गर्दी नको, म्हणून अण्णांनी पिंटीला डॉक्टरकडे नेलं, आणि 'चि.सौ.कां. पिंटी' ची पिल्लं कडेवर खेळवायची माझी इच्छा तशीच राहिली.

आज ते घर सोडल्यावर परत एकदा भेटायला गेलो होतो. "पिंटीऽऽऽ!!" अशा हाकेनंतर सोफ्याखाली काहीतरी खुडबुडलं. एक पांढरं बूड सोफ्याबाहेर आलं. तहाचं निशाण वाटावं असं पांढरं झुबकेदार शेपूट मस्त हवेत ताठ थरथरत होतं. (पिंटी आणि 'तह' एका वाक्यात येऊ देणं योग्य नव्हे!) बरोबर गुरगुरण्याचा आवाज आला.

"पिंटीऽऽऽ!! गाढव!! बाहेर ये!!" मग 'गाढव कुत्रं' बाहेर आलं. तिची पूर्ण डावी बाजू आज बरी असली, तरी डावा कान रुसूनच होता. तो एकटा टवकारलेला उजवा कान बाळकृष्णाच्या मुकुटातल्या मोरपिसासारखा दिसत होता. Birthday girl च्या दाढांत अलगद बसून त्या कुटुंबातील सगळ्यात लहान मेंबर 'म्यँव!' करत होता!! आईपणाची हौस पिंटीताई मावशीपणावर भागवत आहेत.

Happy birthday, Pinti!! आयुष्मान 'भौ'!!



कम से कम मेरे कुत्ते कमीने नहीं!!! 'कुत्रा' ही मला तरी शिवी वाटत नाही.

:)

दामलेमास्तर

UNICEF आणि CYDA ने महाराष्ट्रातल्या ग्रामीण होतकरू पत्रकार मुलांसाठी एक कार्यशाळा भरवली होती... I too was a 'mentor' there. इतकं सही वाटलं न त्या मुलांना शिकवून!!

मी कुणाच्यातरी वहीत डोकावून पाहिलं... "योगेश सर म्हनतात, एकदा मराठीत सुरू केलं तर मराठीतच बोलावे. मधी इंग्रजी आनू नये, आनी इंग्रजी सुरू केलं तर मराठी शब्दांसाठी आडखळू ने!!"

पण नाही... ती पोरं खरंच हे कटाक्षाने पाळू लागलीत. नंदूरबारच्या आणि चंद्रपूरच्या काही पोरांना तर 'ळ' चा उच्चार पण येत नव्हता. मग त्यांना जीभ कशी वळवली की 'ळ' येतो, खास मराठी 'च', 'झ', 'ज' उच्चार येतात हे ते शिकवलं. अहिराणी-वर्‍हाडी संस्कारांनी घडलेल्या त्यांच्या जिभांना हे नवं खेळणं सापडलं आणि त्यांना किती बोलू असं झालं!!

मग अगदी ठसक्यात समोर येऊन, "सर, मी आता 'चु'कत नाही हे ओ'ळ'खलत का तुम्ही?" विचारलं!! मग त्यांना मी 'ळ' सारखं 'अनवट' अक्षर १४ वेळा वापरून तयार केलेल्या "घननीळा लडिवाळा" च्या ओळी वाचून दाखवल्या... उडालेच ते!!

मग spellings चं तंत्र शिकवताना...
" 'हि' कसं लिहाल?"
'H-i'...
"हं.. आता 'हि' चं 'हिप्प' करायला काय लावाल?"
H-i-p-p...
"सही!! आता आपल्याला 'हिप्प' चं 'हिप्पो' करायला काय लावावं लागेल? "
H-i-p-p-o...

असं करत करत त्यांनी त्यांच्या विक्रमी वेळात HIPPOPOTAMOUS लिहिलं. ह्याची अशी नशा चढली की मग त्यांनी स्वत:हून Inappropriate, Classification, Monosyllables, Rehabilitation वगैरे गड सर केले...

"आता आम्ही गावाला गेलो की आमच्या मित्रांना शिकवू!!". हे सगळं बसमधून फिरत असतांना, जेवत अस्ताना खेळ म्हणून घडलेली गंमत होती. उरलेला वेळ 'Inverted pyramid', 'leads', वगैरे तांत्रिक गोष्टी समजवण्यात, किंवा "बातमीचा मथळा काय होता? 'अमुक अमुक ठार.' मग तुम्ही लगेच ती बातमी आधी न देता जिल्ह्यातल्या आकडेवार्‍या कशाला द्यायच्या? जेवायला आलेल्यांना आधी वरणभात वाढायचा, की पानसुपारी करायची?" सांगत शिकवणं वगैरे झालं. तीन दिवस छान गेले.

आज निदान ३३ मुलांना तरी विश्वास आहे की त्यांच्या 'गावच्या' बोलीला कुणी हसणार नाही, कारण ते 'प्रमाण मराठी' पण शिकणार आहेत. इंग्रजी लिहायची भीति गेली आहे, आणि आता टी.वी. वर ते आजतक आणि CNN-IBN पाहून हिंदी आणि इंग्रजीचे बागुलबुवा चार पावलं मागे पळवणार आहेत.

१००% आत्मविश्वास अजून भले नसेल त्यांच्या चेहर्‍यावर. पण भीति ९०+ टक्के पळाली आहे!!!

--दामले मास्तर.

कभी कभी मेरे दिल में खयाल आता है...

हमेशा की तरह काम अपनी रफ़्तार से, और विचार अपनी रफ़्तार से चल रहे हैं. उंगलियाँ भले ही keyboard पर थिरक रही हों, मन तो यादों में ऐसे खो रहा है, जैसे घसीटा जाता बच्चा पीछे मुड-मुड कर गुब्बारेवाले को देख रहा हो.

(बच्चा बने इसी मन की खातिर अपने असाईनमेंट के बीच दो पल चुरा कर बीच बीच में यहाँ भी लिख रहा हूँ. शायद इसी कारण सोच- विचारों की कडी थोडी टूटी-सी मालूम पडे...)

वैसे मुंबई मेरे लिये किसी अचरज या कौतूहल का सबब नहीं है. पहले एक साल और आज तीन महीनों से यह मेरा घर-दफ़्तर बनी है, पर इसकी आदत हुए नहीं बनती . शायद गिरगिट भी इतने रंग बदल कर पहले रंग पर लौट आये, पर यह बंबई नगरिया.... !!!! [यह शायद 'जल्दबाज़ी में दिया बयान' हो सकता है शायद मुझे ही रंगीन काँच का नया चश्मा मिला हो!! ; )]

शायद इसका 'श्रेय' मेरे माईक पर छपे 'लोगो' को जाता है. "आप क्या कवर करने आये हैं? यहाँ कोई हीरो-हीरोईन भी होगी क्या? यह टी.वी. पर कब लगेगा? हमें भी बोलना है..." पेज थ्री के लोग, उनके पी. आर. और चमचे, आम जनता.. सभी लोग थोडे-बहुत फर्क से इसी तर्ज पर सवाल करते हैं. मैं यह माईक थामे अगर बाहर जाऊँ तो मेरे इर्द-गिर्द 'लोगों का हुजूम उमडेगा', लेकिन अगर घर लौटते वक्त यह पहचान मेरे पास ना हो, तो मैं भी 'घँटो लावारिस पडे' लोगों में 'शुमार हो जाऊँगा'!!!

मन में एक सवाल यह आता है, कि अगर इस पेशे मे रह कर अगर मैं 'आम जनता' की सभी परिभाषाओं में नही आता, अगर मैं पेज थ्री या राजनीति का मोहरा नहीं हूँ तो मैं आखिर हूँ तो क्या? खुद को पत्रकार कहलाने को जी तो चाहता है, पर मेरी शागिर्दी 'फ़िल्म पत्रकारिता' में सिमटी है. यह बात मुझे तब बहुत अखरती है जब टी.वी पर किसी अभिनेत्री और उसके 'कथित प्रेमी' की exclusive तस्वीरें दिखाई जाती हैं, जब किसी 'विशेष प्रोग्राम' के बहाने किसी अभिनेता और उसके बेटे की भी ज़िंदगी के गडे मुर्दे उखाडे जाते हैं.

आज काम करनेवाले पत्रकारों की पीढी फिर भी नसीबवाली है, जिन्हें नौशाद साहब जैसे संगीतकार की जीवनी और श्रद्धांजलि लिखने का मौका मिला. जब हमारा वक्त आयेगा, तो हम किन नमूनों की कब्र पर शब्दों की चादर चढाएंगे? हिंदी चैनल पर हिंदी में बात करवाने में हम अंग्रेज़ हिंदुस्तानियों पर जो ऊर्जा खर्च करते हैं, क्या वही ऊर्जा मेधा पाटकर के दिल की बात उगलवाने में खर्च करने का मौका मिलेगा?

इसका जवाब ढूँढना भी मुश्किल है क्योंकि इस दुनिया का मोह भी खींचता चला जाता है. कलाकारों से जान पहचान, उन जैसे लोगों को भी सताने का अधिकार, प्रसिद्धी के लिये हमें मिलनेवाली चापलूसी की लगती जाती लत, उनके साथ झलकने के मौके किसे नहीं लुभाएंगे?

फिर एक तरफ़ इस बात से भी राहत मिलती है, कि मैं कम से कम अपने ही चैनल के बने वाहियात धारावाहिकों की वाहियात खबरें बना कर नहीं बेचता!!! यह भी काफ़ी होगा कि इसकी नौबत कभी ना आये!!!

यह सारी बातें उस स्तर से देख रहा हूँ जहां professionally speaking, ना तो मैं एक पिल्ला हूँ ना ही पूरा बढा कुत्ता. तो कल का किसने देखा है? शायद पद संभालने पर मुझे मनचाहा beat मिल जाये!!! और तब मेरा नज़रिया परिपक्व होगा, तो मुझे शायद आज की ही सोच में ही तुक नज़र आये!!!

:)

-योगेश

P.S:- और लिखने का मन कर रहा है, पर कडकडाते A.C. में उंगलियाँ अकड गयीं हैं. शायद आप भी इतना लंबा चौडा ब्लॉग (वह भी हिंदी में) पढ कर ऊब चुके होंगे!!! मेरा असाइनमेंट भी तो बाकी है... विषय है हिंदी फिल्मों के सूपरहीरो!!!! (समझो न भाई, अभी 'क्रिश' आ रही है, 'अपरिचित' आ चुकी है!!!)